Το 2025 ήταν μια καλή χρονιά, όπως όλα δείχνουν, για το βιβλίο. Ψηφιακές παραγγελίες, audiobooks, μικροί εκδοτικοί οίκοι με περίφημες εκδόσεις, έχουν μπει για τα καλά στη ζωή μας. Χιλιάδες νέοι τίτλοι μέσα από τους οποίους μπορείς να επιλέξεις.
Παρακάτω θα διαβάσετε για τα βιβλία που ξεχώρισαν δημοσιογράφοι του Flash.gr τη χρονιά που μόλις πέρασε.
Και μη λησμονείτε, όσοι διαβάζετε, τη ρήση του Πολ Βαλερί: «Το βιβλίο έχει τους ίδιους εχθρούς με τον άνθρωπο: Τη φωτιά, την υγρασία, την ανοησία, το χρόνο και το ίδιο το περιεχόμενό τους».
Καλή ανάγνωση.
Στράτος Μπαλής
«Ιθάκη» - Αλέξης Τσίπρας
Για τον Πολάκη έλεγα, αστειευόμενος, ότι θα στηθεί νωρίς-νωρίς στην ουρά για την «Ιθάκη», αλλά τελικά ήμουν εγώ αυτός που έσπευσα από τους πρώτους να αγοράσω το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα.
Η «Ιθάκη» είναι ένα καλογραμμένο βιβλίο σε μια εξαιρετική έκδοση υπό την επιμέλεια του Γιάννη Μαμάη.
Ο τίτλος καθαρός, οικείος, επικοινωνιακός. Άρα και δυναμικός.
Σε τέτοιο βαθμό, καλογραμμένο, που ξεκίνησε μια κακόβουλη σπερμολογία για το ποιος τελικά βρίσκεται πίσω από τη συγγραφή του. Υπερβολές.
Στην «Ιθάκη» ο Αλέξης Τσίπρας περιγράφει την «Πρώτη Φορά» με έναν ωμό και κάποιες φορές ειρωνικό τρόπο ως προς τις δυνατότητές και τα πρόσωπά της. Και σε κάθε σχεδόν κεφάλαιο, σίγουρα κάτι δεν πήγε καλά είτε από απειρία, είτε από αβελτηρία, είτε από επιπολαιότητα. Αλλά το μήνυμα πάει κάπως έτσι: Τα κάναμε όλα μαντάρα, αλλά στο τέλος νικήσαμε και βγάλαμε την Ελλάδα από τα μνημόνια. Κάπως σαν τις ταινίες του Ροζ Πάνθηρα δηλαδή με τον μοναδικό Πίτερ Σέλερς.
Υπάρχουν απολαυστικά σημεία (το ταξίδι στη Ρωσία), άλλα που αφήνουν μεγάλα κενά (η τραγωδία στο Μάτι) και τολμώ να πω, πως σε αρκετές στιγμές της ανάγνωσης επέστρεφα σε προηγούμενα κεφάλαια για να συνδέσω ή να θυμηθώ γεγονότα και πρόσωπα. Σίγουρα μια δυναμική διαδικασία για ένα βιβλίο το οποίο μάλιστα στηρίζεται σε πραγματικότητες.
Δε θα συμφωνήσω καθόλου με όλους εκείνους που μέμφονται τον συγγραφέα για τους ουσιαστικούς λόγους έκδοσης του αφηγήματός του σχετικά με τα χρόνια της «Πρώτης Φοράς». Δε χρειάζεται καμία βαθύτερη αιτία για να γραφτεί ένα καλό βιβλίο που μπορεί να μας ταιριάξει. Και η «Ιθάκη», ως βιβλίο και αφήγηση, έχει θετικό πρόσημο στα δικά μου μάτια. Αρκεί να μην μπερδευτούμε με αυτά καθαυτά τα γεγονότα.
Μου άρεσε: Ο τρόπος με τον οποίο αποδομούνται πρώην σύντροφοι. Ο Τσίπρας γράφει για αυτούς με κυνισμό όλα όσα φοβόμασταν ότι συμβαίνουν στην «Πρώτη Φορά».
Δεν μου άρεσε: Ο επίλογος του βιβλίου με τον οποίο ο συγγραφέας δίνει «πολιτικό ραντεβού» μέσα από βαθυστόχαστες αναλύσεις για την αριστερά κτλ. Θα προτιμούσα ένα πιο «κενό» και αόριστο τέλος για το αφήγημά του.
Υ.Γ. Στη φωτογραφία δεν βλέπετε τη «Γάτα των Ιμαλαϊων» αλλά τη διαβόητη Ζιζί μαζί με την «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα.
Φώτης Νάκος
«Ελευθερία» - Angela Merkel
Αφού καταγγείλω δημόσια τον άξιο συνάδελφο και κολλητό μου, Στράτο Μπαλή, o οποίος επειδή αγόρασε πρώτος —έστω και διά αντιπροσώπου— το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα, με απέκλεισε από το να γράψω για αυτό, θα καταθέσω τη δική μου άποψη για το έργο που με συντρόφεψε στις καλοκαιρινές μου διακοπές.
Το βιβλίο της Άγκελα Μέρκελ με τίτλο «Ελευθερία» δεν είναι, κατά την προσωπική μου άποψη, ούτε αποκαλυπτικό ούτε συγκλονιστικό. Είναι ακριβώς αυτό που υπήρξε και η ίδια η συγγραφέας του: μεθοδικό, συγκρατημένο και προσεκτικά ζυγισμένο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο τρόπος που προσεγγίζει τη Ρωσία. Η Μέρκελ δεν εμφανίζεται αφελής, αλλά επιμένει στη λογική του διαλόγου ακόμη και με έναν προβλέψιμα αυταρχικό συνομιλητή. Περιγράφει τη Ρωσία ως δύναμη που καθοδηγείται από ιστορικές ανασφάλειες και ανάγκη ισχύος, χωρίς όμως να κάνει ουσιαστική αυτοκριτική για τα όρια αυτής της προσέγγισης. Αυτό είναι και το βασικό πρόβλημα του βιβλίου. Καταγράφει μια πολιτική λογική που σήμερα μοιάζει ξεπερασμένη: υπομονή, ισορροπίες, μικρά βήματα. Ως ντοκουμέντο είναι πολύτιμο.
Ως αφήγημα, παραμένει υπερβολικά προσεκτικό για να ταράξει νερά.
Θοδωρής Κανελλόπουλος
«Δε Λες Κουβέντα - Μεσακτή - Deepfake»
Η τριλογία του Μιχάλη Κρόκου, από τον Μάκη Μαλαφέκα.
Ήθελα να τα διαβάσω καιρό, το άργησα όμως μέχρι το φετινό καλοκαίρι, όπου τελικά το έκανα και κατάλαβα ότι ποτέ δεν είναι αργά να βουτήξει κανείς στο σύμπαν του Μάκη Μαλαφέκα και να χαθεί στο μυθιστορηματικό τρίγωνο που ξεκινά από τα Εξάρχεια στο Δε λες Κουβέντα, περνά μια βόλτα στη Μεσακτή της Ικαρίας και καταλήγει ξανά στην Αθήνα για το Deepfake (εκεί όπου τελικά μάλλον συμβαίνουν όλα στον πρωταγωνιστή Μιχάλη Κρόκο, σε αυτόν τον slacker 2.0 που μπλέκει είτε από αδράνεια, είτε από έμφυτη περιέργεια, είτε από αφέλεια σε ιστορίες που τον ξεπερνούν.
Η τριλογία λειτουργεί ως το χρονικό μιας εποχής (αυτής της δύσκολης που ξεκίνησε λίγο μετά τα μνημόνια και φτάνει οριακά στην πανδημία) και σε αυτή ο Μαλαφέκας χρησιμοποιεί την αστυνομική πλοκή ως όχημα για να καταγράψει την Αθήνα της τέχνης-βιτρίνας, την Ικαρία του τουριστικού εξωραϊσμού και, τελικά, μια κοινωνία όπου η αλήθεια κατασκευάζεται και διακινείται σαν ψηφιακό προϊόν.
Η μεγάλη δύναμη της τριλογίας είναι η συνέπεια του δημιουργού στο σύμπαν που στείνει, ο κυνισμός, το χιούμορ, οι διάλογοι και η κανονικότητα της πόλης που ζούμε. Ο Κρόκος δεν είναι ήρωας δράσης ούτε φορέας ηθικών βεβαιοτήτων, αλλά ένας άνθρωπος που παρασύρεται, παρατηρεί και συχνά καθυστερεί να καταλάβει τι και γιατί του συμβαίνει. Με αυτή ην αμηχανία κριτικάρει την πολιτιστική φούσκα στο Δε Λες Κουβέντα, τη βία που κρύβεται πίσω από την καλοκαιρινή ανεμελιά στη Μεσακτή, την οργανωμένη παραπληροφόρηση και την ακροδεξιά ρητορική στο Deepfake.
Η γραφή του Μαλαφέκα είναι κοφτή, ειρωνική και συνειδητά αντι-ηρωική. Δεν επιδιώκει κορυφώσεις ούτε καθάρσεις, κάτι που ίσως ξενίσει αναγνώστες του πιο συμβατικού crime, αλλά δίνει στην τριλογία συνοχή και πολιτικό βάθος. Οι ιστορίες αυτές άνετα θα μπορούσαν να σταθούν κινηματογραφικά ή σε επίπεδο σειράς με υψηλά production values, και αυτό που είναι απολαυστικό σε κάθε ένα από αυτά είναι το γεγονός ότι διαβάζεις κάτι που δεν θέλει να λύσει τόσο το μυστήριο, όσο το να δείξει πώς φτάσαμε να ζούμε μέσα σε αυτό.
Χρήστος Τέλιος
«Αετοί και Λύκοι» - Βαγγέλης Κούτας
Με την ευχή το 2026 να είναι μια χρονιά με λιγότερες συγκρούσεις αλλά περισσότερα βιβλία που θα μας «ταράξουν» και θα μας «ταξιδέψουν» το νου, καταθέτω τη δική μου πρόταση στο αναγνωστικό κοινό του flash.
Το βιβλίο που διάβασα τη χρονιά που μας πέρασε, και με «γοήτευσε», είναι το «Αετοί και Λύκοι» του Βαγγέλη Κούτα (εκδόσεις Μεταίχμιο).
Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που «πηγάζει» από την ιστορία των λήσταρχων Ρετζαίων που συγκλόνισε την Ήπειρο αλλά και ολόκληρη την Ελλάδα. Ένα μυθιστόρημα που ξεδιπλώνει μια σκληρή και σκοτεινή όψη της Ελλάδας των αρχών του 20ού αιώνα, τότε που ο νόμος συχνά δεν έφτανε στα βουνά και η βία ήταν καθημερινός τρόπος επιβίωσης.
Η ιστορία ακολουθεί δύο παιδιά που, ύστερα από ένα βίαιο οικογενειακό τραύμα, αναγκάζονται να μεγαλώσουν πρόωρα μέσα στην αγριότητα της Πίνδου. Καθώς ο χρόνος περνά, η αθωότητα δίνει τη θέση της στην εκδίκηση, την παρανομία και τη σύγκρουση με έναν κόσμο αμείλικτο.
Το μυθιστόρημα συνδυάζει ιστορικά στοιχεία με έντονη μυθοπλασία, φωτίζοντας τον κόσμο της ληστείας, της τιμής και της επιβίωσης σε μια Ελλάδα που παλεύει να σταθεί όρθια. Πρόκειται για ένα βαθιά ανθρώπινο, ωμό και καθηλωτικό ανάγνωσμα, που δεν εξωραΐζει τη βία, αλλά την παρουσιάζει ως κομμάτι μιας εποχής και μιας μοίρας δύσκολα αναστρέψιμης.
Καλή χρονιά!
Χριστόδουλος Σκούντας
«Το Τραγούδι του Σόλομον» - Τoni Morrison
Θέλω να είμαι ειλικρινής μαζί σας. Αν και γενικώς είμαι βιβλιοφάγος, μεγάλωσα με μία λογική κάπως… nerd. Από μικρός απολάμβανα στα βιβλία να «βυθίζομαι» σε κόσμους φανταστικούς και να ξεφεύγω από την (αρκετές φορές) δύσκολη πραγματικότητα.
Όπως και να το κάνουμε, από το να οδηγάς «μπαρουτιασμένος» στην Κηφισίας ή να χρειάζεσαι υπογλώσσια για να πας σε κάποια δημόσια υπηρεσία, είναι πολύ πιο γ@μ@το να τριγυρνάς στη Μέση Γη του Τόλκιν, να κόβεις βόλτες στο Χόγκουαρτς ή να πατάς γκάζι για έναν γαλαξία πολύ πολύ μακριά…
Παραδόξως –και εντελώς απροσδόκητα- την ίδια αίσθηση μου άφησε και ένα κλασικό βιβλίο, το οποίο τυγχάνει να πήρε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1993 και που εγώ έτυχε να διαβάσω για πρώτη φορά φέτος. Ο λόγος για το αριστούργημα της Τόνι Μόρισον «Το Τραγούδι του Σόλομον», ένα έργο που καταφέρνει μέσα από τον ωμό -και αρκετά επίκαιρο- ρεαλισμό που το διακρίνει, να σε συνοδέψει σε ένα μαγικό ταξίδι στην ψυχή και την ιστορία των Αφροαμερικανών.
Αν ρωτήσετε το ChatGPT θα σας πει πως πρόκειται για ένα μυθιστόρημα «μεγάλης δύναμης και ομορφιάς, που εξερευνά τη μαύρη αφροαμερικανική εμπειρία μέσω ενός "μαγικού ρεαλισμού"».
Δυστυχώς όμως αυτό δεν μπορεί να περιγράψει τα συναισθήματα που σου δημιουργεί το συγκεκριμένο βιβλίο. Δεν θα πω κάτι άλλο. Διαβάστε το. Θα μάθετε αρκετά πράγματα, θα αισθανθείτε ακόμα περισσότερα και θα σας βοηθήσει να ανοίξετε λίγο παραπάνω το μυαλό σας. Καλές γιορτές σε όλους!
Φράνκα Παναγιωτοπούλου
«Ένας τζέντλεμαν στη Μόσχα» - Amor Towles
Το «Ένας τζέντλεμαν στη Μόσχα» του Amor Towles είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που αφηγείται τη ζωή του Ρώσου Κόμη Αλεξάντερ Ροστόφ.
Ο Ροστόφ, ένας αμετανόητος αριστοκράτης καταδικάζεται σε εφ’ όρου ζωής κατ’ οίκον περιορισμό από το δικαστήριο της ρωσικής Επανάστασης στο θρυλικό ξενοδοχείο Metropol, απέναντι από το Κρεμλίνο, στην καρδιά της Μόσχας. Ο Κόμης γλιτώνει κυριολεκτικά την εκτέλεση χάρη σε ένα ποίημα που είχε γράψει το 1913.
Εγκλωβισμένος μέσα στους τοίχους του ξενοδοχείου, ο Ροστόφ παρακολουθεί τον έξω κόσμο να αλλάζει ραγδαία: τη σκληρή μετάβαση σε ένα νέο καθεστώς γεμάτο έλεγχο, φόβο και ιδεολογικές αντιφάσεις. Καθώς οι άνθρωποι μπαίνουν και βγαίνουν από τη ζωή του, οι μεγάλες ιστορικές ανατροπές αντικατοπτρίζονται σε μικρές, ανεπαίσθητες αλλαγές χαρακτήρων, συμπεριφορών και αξιών.
Με χιούμορ, κομψότητα και φιλοσοφικό βάθος, ο Towles εξερευνά την προσαρμογή, την αξιοπρέπεια και την εσωτερική ελευθερία. Tραβάει τον αναγνώστηβαθιά στα ρεύματα της γλώσσας του και μας κάνει να θέλουμε να μείνουμε. Δομημένο με έντονη συμμετρία και αφηγηματικές επαναλήψεις που αποκτούν νέο νόημα με τον χρόνο, το βιβλίο ανταμείβει τον προσεκτικό αναγνώστη που είναι πρόθυμος να σταθεί στις λεπτομέρειες και να διαβάσει «ανάμεσα στις γραμμές».
Το βιβλίο δεν είναι ένα απλώς ένα μυθιστόρημα γρήγορης κατανάλωσης, αλλά μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία που συνδυάζει ιστορία, πολιτικό σχόλιο, χιούμορ και στοχασμό. Αποδεικνύει ότι ακόμη και μέσα στον περιορισμό, η ζωή μπορεί να παραμείνει πλούσια, ουσιαστική και απρόβλεπτη.
Αντώνης Τριανταφύλλου
«Η Τελειότητα» - Βιτσέντζο Λατρόνικο
Η «Τελειότητα» του Βιντσέντζο Λατρόνικο είναι από εκείνα τα μικρά βιβλία που διαβάζονται γρήγορα, αλλά επιμένουν. Το βρήκα στις νέες κυκλοφορίες πριν από λίγο καιρό. Νόμιζα ότι λόγω των μόλις 138 σελίδων θα ήταν ένα από τα λεγόμενα «αναγνώσματα» για την παραλία. Έσφαλα.
Ο Ιταλός συγγραφέας και μεταφραστής σκιαγραφεί με χειρουργική ακρίβεια το τοπίο μιας γενιάς -με την οποία και εγώ σε έναν μεγάλο βαθμό ταυτίζομαι- που μεγάλωσε με την υπόσχεση της ελευθερίας και κατέληξε να ζει μέσα σε μια καλαίσθητη, αλλά ασφυκτική κανονικότητα.
Η Άννα και ο Τομ, ψηφιακοί νομάδες στο Βερολίνο, εργάζονται χωρίς γραφεία και ωράρια, κι όμως δεν ξεφεύγουν από την αποξένωση και την υπαρξιακή κόπωση.
Η ευρηματική δομή του βιβλίου, χωρισμένη σε τέσσερις γραμματικούς χρόνους, αποτυπώνει τη ρευστότητα του παρόντος και την αδυναμία συγκρότησης μέλλοντος.
Ο Λατρόνικο μιλά για την ψηφιακή εργασία, την αισθητικοποιημένη πολιτική, την εμπορευματοποιημένη επιθυμία και την εξαντλημένη αναζήτηση αυθεντικότητας.
Η «Τελειότητα» δεν καταγγέλλει, παρατηρεί. Και ακριβώς γι’ αυτό γίνεται τόσο ενοχλητικά επίκαιρη.
Γιώργος Διάκος
«Αθήνα, Ιχνηλατώντας την πόλη με οδηγό την ιστορία και τη λογοτεχνία» - Τόνια Καφετζάκη, Θανάσης Γιοχάλας
Ένας διαφορετικός «οδηγός» για την Αθήνα και την ιστορία της, που καλύπτει ένα τεράστιο εύρος από ιστορικά κτίρια, μνημεία, δρόμους και τοπόσημα, ορισμένα εκ των οποίων δεν υπάρχουν πια.
Δίνοντας αρχικά ορισμένα στοιχεία για την ιστορία και την αρχιτεκτονική του κάθε χώρου, οι συγγραφείς παραθέτουν στη συνέχεια επιλεγμένα αποσπάσματα από λογοτεχνικά, αυτοβιογραφικά, περιηγητικά ή και δημοσιογραφικά κείμενα που εκτυλίσσονται με φόντο αυτά ακριβώς τα σημεία, οδηγώντας έτσι σε ένα συγκλονιστικό ταξίδι στο χρόνο και στις πολλές «ζωές» της πόλης.
Έχουμε έτσι μπροστά μας την εικόνα μιας Αθήνας των μεγάλων ιστορικών στιγμών, αλλά και της καθημερινότητας, της αγοράς, της εστίασης και των κοινωνικών συναντήσεων, της βόλτας, με σκηνικά που μας είναι οικεία ή και που δεν γνωρίσαμε ποτέ.
Η Τόνια Καφετζάκη και ο Θανάσης Γιοχάλας, μέσα από εξαντλητική έρευνα και καταβύθιση σε ιστορικά και λογοτεχνικά τεκμήρια, καταλήγουν σε ένα αποτέλεσμα συγκινητικό.
Στέλιος Αρτεμάκης
«Why Nations Fail» - Daron Acemoglu, James A. Robinson
Γιατί η Μποτσουάνα είναι μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες χώρες στον κόσμο ενώ κράτη όπως η Ζιμπάμπουε και το Κονγκό είναι βυθισμένα στη φτώχεια και τη βία; Γιατί το αμερικάνικο μισό της πόλης Νογκάλες (Nogales, USA) είναι πλούσιο, ανεπτυγμένο και οι κάτοικοι ζουν περισσότερο ενώ το μεξικάνικο μισό (Nogales, Sonora) είναι ξεκάθαρα φτωχότερο;
Ποια είναι η εξήγηση όταν η γεωγραφία, το κλίμα, οι πόροι της περιοχής και οι άνθρωποι δεν παρουσιάζουν διαφορές;
Σε αυτά τα ερωτήματα απαντούν οι Acemoglu and Robinson στο Why Nations Fail. Για να μην κάνω spoiler και να το συνδέσω με το σήμερα, θα πω απλά πώς είναι ό,τι προσπαθούν να καταργήσουν μικρόνοες πρόεδροι, όπως ο Ερντογάν και ο Όρμπαν και αυταρχικοί δεσπότες όπως ο Πούτιν. Είναι ο λόγος που τυχοδιώκτες πολιτικοί όπως ο Ντόναλντ Τραμπ δεν δικαιούνται το Νόμπελ Ειρήνης.
Είναι ο ίδιος λόγος που κράτη όπως η Νότιος Κορέα και η Ιαπωνία καινοτομούν και ευημερούν, πουλώντας τα προϊόντα τους σε όλο τον κόσμο ενώ κράτη όπως η Κίνα περιμένουν μια ευνοϊκή διεθνή συγκυρία για να αναπτυχθούν.
Το Why Nations Fail είναι μια λεπτομερής ανάλυση οικονομικών και ιστορικών στοιχείων που αποδεικνύουν ότι η πραγματική δημοκρατία είναι κάτι παραπάνω από εκλογές και ελευθερία. Προσωπικά μου θυμίζει βιβλία όπως το The Blank Slate του Steven Pinker. Θα σε κουράσει, αλλά θα σε πείσει και θα σου αλλάξει την κοσμοθεωρία.
Γιάννης Τσούρτης
«Η Ψυχολογία των Μαζών» - Gustave Le Bon
Η «Ψυχολογία των Μαζών» του Gustave Le Bon είναι από τα πρώτα βιβλία που μας βάζουν να σκεφτούμε σοβαρά πώς αλλάζει ο άνθρωπος όταν χάνεται μέσα σε ένα πλήθος. Αυτό που κάνει ιδιαίτερη εντύπωση δεν είναι μόνο όσα λέει, αλλά ο τρόπος που τα λέει: με δομή, καθαρότητα και λογική που σπανίζουν σε τέτοια φιλοσοφικά- ψυχολογικά θέματα.
Η βασική του ιδέα είναι απλή αλλά άβολη. Οι μάζες έχουν δύναμη, όχι όμως εξυπνάδα. Η ισχύς τους προστίθεται, αλλά η σκέψη τους κατεβαίνει στον μέσο όρο. Γι’ αυτό και οι άνθρωποι μέσα σε ομάδες καταπίνουν εύκολα απλοϊκές ιδέες και χρειάζονται πάντα έναν ηγέτη να τους δείχνει τον δρόμο. Έναν «βοσκό» που ξέρει να απλοποιεί, να χειραγωγεί και αν χρειαστεί να παίζει με τον φόβο, την απληστία ή το αίσθημα ανωτερότητας.
Ο Le Bon προσπαθεί να δείξει επίσης κάτι που μας κάνει να νιώθουμε αμήχανα. Μέσα στη μάζα χάνουμε την ατομική μας ταυτότητα και ευθύνη. Πράγματα που μόνοι μας δεν θα κάναμε ποτέ, σε ένα πλήθος γίνονται ξαφνικά δυνατά. Όχι γιατί γινόμαστε «κακοί», αλλά γιατί το βασικό μας ένστικτο είναι να ανήκουμε, να μη βρεθούμε εκτός.
Το βιβλίο δεν συμπεραίνει ότι οι μάζες είναι πάντα «κακές», μπορούν να κάνουν και «καλό». Αλλά μας θυμίζει πόσο εύκολα η λογική και η ηθική παραμερίζονται όταν τις αντικαθιστά η συλλογική ταυτότητα και γι’ αυτό, ειδικά σήμερα με τα social media είναι ένα βιβλίο που δεν διαβάζεται απλώς, σε αναγκάζει να κοιταχτείς στον καθρέφτη.
Αινείας Μανούση
«Αρχαιολογία αγάπη μου… έλα πάρε με από εδώ» - Θεόδωρος Παπακώστας
Καθώς πέρσι τέτοια εποχή αναζητούσα ένα βιβλίο για την πρωτοχρονιάτικη αγορά μου, όπως συνηθίζω κάθε χρόνο, έπεσα πάνω στο βιβλίο του Δρ. Αρχαιολογίας Θεόδωρου Παπακώστα, «Αρχαιολογία αγάπη μου… έλα πάρε με από εδώ» και είπα «Ε…ας το πάρω». Και είναι κάτι τέτοιες τυχαίες επιλογές που σε ανταμείβουν και με το παραπάνω.
Το «κόνσεπτ» είναι απλό. Ο Θεόδωρος Παπακώστας κολλημένος στην κίνηση σε ένα ταξί, συνυπάρχει με μία αναπάντεχη παρέα - τον ταξιτζή και άλλους πελάτες. Εκεί εξηγεί τί είναι αρχαιολογία, καταρρίπτει μύθους και αντιλήψεις και αυτά τα κάνει αφηγούμενος ιστορίες και μύθους της αρχαιότητας που είναι γενικά άγνωστοι.
Η αφήγηση των ιστοριών αυτών είναι τόσο γλαφυρή που το κείμενο παίρνει ζωή και ξαφνικά βρίσκεσαι στην αρχαία Ελλάδα συνειδητοποιώντας ότι το πιο σημαντικό πράγμα που σε συνδέει με την αρχαιότητα είναι... η ανθρωπιά!
Όντας λάτρης της ιστορίας από μικρό παιδί, το βιβλίο αυτό μου ξύπνησε το αίσθημα της παιδικής περιέργειας που κάποτε με διακατείχε, ένα συναίσθημα που χάρηκα πολύ όταν αναζωπυρώθηκε όντας πλέον ενήλικας…
Γιώργος Γεωργακόπουλος
«Η θεραπεία του Σοπενάουερ» - Ίρβιν Γιάλομ
Αδιαμφισβήτητα, στη μακρά αυτή λίστα, θα συναντήσατε πιο ευχάριστα βιβλία από το συγκεκριμένο. Ωστόσο, όσο τα χρόνια περνούν και η αξία της ψυχικής υγείας όλο και αναβαθμίζεται, αυτό το μυθιστόρημα αξίζει (σ.σ. αν όχι επιβάλλεται) να έχει μια θέση σε κάθε βιβλιοθήκη.
Η θεραπεία του Σοπενάουερ, του (σ.σ. τεράστιου) Ίρβιν Γιάλομ, πέρα από τη βιωματική αφήγηση που σε βάζει για τα καλά στο νόημα της ιστορίας, χαρακτηρίζεται από τα βαθιά υπαρξιακά (σ.σ και όχι μόνο) ερωτήματα, που δημιουργεί, οριακά, σε κάθε παράγραφο. Κάθε λέξη, κάθε πρόταση νιώθεις πως έχει τη δυνατότητα να εισχωρήσει και να «τσιγκλήσει» βαθιές σκέψεις και συναισθήματα. Το να κολλάς σε μια σελίδα και να μην μπορείς να γυρίσεις, για να συνεχίσεις, αποδεικνύει αυτό ακριβώς.
Ο πεσιμισμός και η απαισιοδοξία που βγάζει η κοσμοθεωρία του φιλόσοφου Άρθουρ Σοπενάουερ και που στιγματίζει βασικό χαρακτήρα της ιστορίας επισκιάζουν από νωρίς την αίσθηση που αφήνει το διάβασμα. Όσο προχωράει, όμως, η ιστορία φαίνεται πως μέσα από έναν μακρύ και επίπονο αγώνα, το νόημα της ζωής μπορεί να ξαναβρεθεί.
Η ικανότητα του Ίρβιν Γιάλομ να συνδυάζει την ιστορία με το βίωμά του και ταυτόχρονα να «σπαζοκεφαλιάζει» τον αναγνώστη με τις πολύ βαθιές σκέψεις και αφηγήσεις του, κάνει, σίγουρα, το διάβασμα πιο απαιτητικό από άλλες περιπτώσεις, όμως το τελικό συναίσθημα «λύτρωσης» που αφήνει το βιβλίο, συγκρίνεται πραγματικά με ελάχιστα.
